Chế phẩm sinh học nuôi tôm: Giải pháp đột phá cho vụ mùa bội thu

Chế phẩm sinh học (hay còn gọi là men vi sinh, probiotics) là những sản phẩm chứa các vi sinh vật sống có lợi (như Bacillus, Lactobacillus, Saccharomyces…) và các enzyme xúc tác.

Khi được đưa vào môi trường ao nuôi hoặc đường ruột của tôm, các vi sinh vật này sẽ sinh sôi, phát triển và thực hiện các chức năng sinh học giúp ức chế vi khuẩn gây hại, phân hủy chất thải và cân bằng hệ sinh thái.

Trong ngành nuôi tôm công nghệ cao hiện nay, việc sử dụng chế phẩm sinh học không còn là lựa chọn phụ thêm mà đã trở thành quy trình bắt buộc để đảm bảo tỷ lệ thành công của vụ nuôi.

2.1. Cải thiện và ổn định môi trường nước

Môi trường ao nuôi tôm thường xuyên tích tụ lượng lớn chất thải hữu cơ từ thức ăn thừa, phân tôm và xác tảo tàn. Quá trình phân hủy yếm khí sinh ra các khí độc như NH3, NO2, H2S làm tôm ngạt, stress và dễ nhiễm bệnh. Việc bổ sung chế phẩm sinh học giúp:

• Các dòng vi khuẩn có lợi sẽ trực tiếp tham gia vào quá trình phân giải hợp chất hữu cơ dư thừa.
• Chúng tham gia vào chu trình nitrat hóa, chuyển hóa khí độc thành dạng không độc.
• Cạnh tranh dinh dưỡng, ức chế sự phát triển của các loại tảo độc (tảo lam, tảo giáp) và vi khuẩn Vibrio (tác nhân gây bệnh gan tụy, phân trắng).

2.2. Bảo vệ đường ruột, tăng cường tiêu hóa

Tôm có hệ tiêu hóa tương đối ngắn và nhạy cảm. Khi trộn chế phẩm sinh học vào thức ăn, các lợi khuẩn sẽ tiến vào và khu trú tại niêm mạc ruột, thực hiện các chức năng:

• Tiết ra enzyme tiêu hóa (amylase, protease) giúp tôm hấp thụ triệt để chất dinh dưỡng, giảm hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR).
• Tạo ra lớp màng sinh học bảo vệ thành ruột, ngăn chặn vi khuẩn có hại bám vào gây tổn thương.
• Nâng cao hệ miễn dịch tự nhiên, giúp tôm lướt qua các mầm bệnh nguy hiểm.

2.3. Hướng tới mô hình nuôi tôm sạch, bền vững

Việc lạm dụng kháng sinh, hóa chất trong quá trình nuôi sẽ để lại dư lượng, khiến tôm khó xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Mỹ, EU, Nhật Bản. Sử dụng chế phẩm sinh học là giải pháp thay thế hoàn hảo, tạo ra nguồn tôm nguyên liệu sạch, mang lại giá trị kinh tế cao và bảo vệ môi trường sinh thái lâu dài.

3.1. Chế phẩm xử lý môi trường (vi sinh tạt)

• Nhóm này thường chứa các chủng vi khuẩn như Bacillus subtilis, Nitrosomonas, Nitrobacter, Rhodopseudomonas…
• Công dụng: Tạt trực tiếp xuống ao nhằm làm sạch nước, cắt tảo và xử lý đáy ao đen thối.

3.2. Chế phẩm bổ sung thức ăn (men tiêu hóa)

• Thường chứa các chủng lợi khuẩn đường ruột như Lactobacillus acidophilus, nấm men Saccharomyces cerevisiae.
• Cách dùng: Trộn trực tiếp vào mồi/thức ăn của tôm.
• Công dụng chính: Nong to đường ruột, kích thích tôm bắt mồi mạnh, phòng ngừa hiệu quả các bệnh về đường tiêu hóa như phân trắng, đứt khúc ruột.

4.1. Thời điểm vàng để sử dụng vi sinh

• Đánh vi sinh buổi sáng (8h – 10h): Lúc này có ánh nắng, hàm lượng oxy hòa tan trong nước tăng cao, rất thích hợp để vi sinh nhân luân, phát triển và gây màu nước, kích thích tảo khuê phát triển.
• Đánh vi sinh buổi tối (20h – 22h): Đây là thời điểm vàng để cắt tảo. Vi sinh đánh vào ban đêm sẽ cạnh tranh oxy và dinh dưỡng với tảo, làm giảm mật độ tảo độc trong ao mà không gây sốc cho tôm.

4.2. Cách ủ nhân sinh khối vi sinh chuẩn kỹ thuật

Để tiết kiệm chi phí và tăng mật độ lợi khuẩn, bà con nên tiến hành ủ (nhân sinh khối) trước khi tạt xuống ao (áp dụng cho các dòng vi sinh cho phép ủ).

• Nguyên liệu: Nước sạch, mật rỉ đường, chế phẩm vi sinh gốc.
• Quy trình yếm khí (ủ kín): Phù hợp với dòng Lactobacillus. Trộn đều các nguyên liệu vào phuy nhựa, đậy kín nắp trong 24-48 giờ. Khi ngửi thấy mùi thơm chua, êm dịu là có thể sử dụng.
• Quy trình hiếu khí (sục khí): Phù hợp với dòng Bacillus. Cho nguyên liệu vào phuy và tiến hành sục khí liên tục từ 12-24 giờ để vi khuẩn hô hấp và nhân lên nhanh chóng.

• Sử dụng cùng lúc với hóa chất diệt khuẩn/kháng sinh:
• Hóa chất (như chlorine, BKC, iodine) hay kháng sinh sẽ tiêu diệt luôn cả hệ vi sinh vật có lợi. Nên dùng vi sinh cách ít nhất 48 giờ sau khi dùng hóa chất.
• Đánh vi sinh khi ao thiếu oxy:
• Hầu hết vi sinh xử lý nước là vi sinh hiếu khí. Nếu tạt lúc lượng oxy hòa tan (DO) thấp, vi sinh sẽ chết hoặc hoạt động kém, thậm chí gây sụt giảm oxy cục bộ làm nổi đầu tôm. Hãy luôn bật quạt nước khi đánh vi sinh.
• Bảo quản sai cách
• Chế phẩm sinh học chứa vi sinh vật sống. Cần bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp làm chết hệ lợi khuẩn.

Nếu bà con đang gặp khó khăn trong việc lựa chọn dòng vi sinh phù hợp hoặc cần tư vấn kỹ thuật xử lý môi trường ao nuôi, đừng ngần ngại liên hệ với các chuyên gia tại Shrimpharmaqua.

Chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành cùng bà con tạo nên những vụ tôm thành công rực rỡ!