Chất dẫn dụ trong thức ăn thủy sản hỗ trợ tôm ăn khỏe và phát triển nhanh

Chất dẫn dụ trong thức ăn thủy sản là gì ? Chi phí thức ăn công nghiệp hiện đang chiếm từ 50 phần trăm đến 60 phần trăm tổng chi phí vận hành trong các mô hình nuôi tôm thâm canh. Việc quản lý lượng thức ăn tiêu thụ có ảnh hưởng trực tiếp đến biên độ lợi nhuận của chu kỳ nuôi. Thức ăn không được tôm tiêu thụ sẽ phân hủy dưới đáy ao, làm tăng nồng độ khí độc NH3 và NO2, gây suy giảm chất lượng môi trường nước.

Để xử lý vấn đề này, các chuyên gia dinh dưỡng thủy sản áp dụng phương pháp bổ sung chất dẫn dụ vào khẩu phần ăn. Bài viết này từ Shrimpharmaqua sẽ phân tích chi tiết các phản ứng hóa sinh, cấu trúc của chất dẫn dụ trong thức ăn thủy sản và cách ứng dụng các chế phẩm sinh học để tăng hiệu quả tiêu thụ thức ăn.

Chất dẫn dụ trong thức ăn thủy sản là gì ?

Chất dẫn dụ trong thức ăn thủy sản là các hợp chất hóa học đặc thù, có khả năng hòa tan nhanh trong môi trường nước, được sử dụng để kích thích hệ thống thụ thể khứu giác và vị giác của động vật thủy sản. Chức năng chính của các hợp chất này là tạo ra tín hiệu hóa học mạnh mẽ, làm tăng tốc độ định vị nguồn thức ăn, thúc đẩy phản xạ cắp mồi và duy trì hoạt động nhai nuốt liên tục.

Khác với các thành phần đa lượng như protein hay lipid cung cấp năng lượng và cấu trúc tế bào, chất dẫn dụ hoạt động ở nồng độ vi lượng. Vai trò của chúng là chất xúc tác sinh vi hành vi, đảm bảo tôm tiêu thụ tối đa khối lượng thức ăn trước khi các dưỡng chất thiết yếu bị hòa tan và thất thoát vào môi trường nước.

Phân tích nguyên nhân cần bổ sung chất dẫn dụ vào thức ăn cho tôm

Tôm là sinh vật sống ở tầng đáy, nơi điều kiện ánh sáng hạn chế và độ đục của nước thường xuyên thay đổi. Do đó, việc ứng dụng chất dẫn dụ dựa trên các cơ sở khoa học về sinh lý và công nghệ sản xuất thức ăn.

Cấu tạo cơ quan cảm giác và tập tính tìm mồi của tôm

Thị giác của tôm không đóng vai trò chính trong việc tìm kiếm thức ăn. Khả năng phát hiện thức ăn phụ thuộc vào hệ thống thụ thể hóa học nằm trên các sợi lông cảm giác ở râu và chân ngực. Khi thức ăn tiếp xúc với nước, các hợp chất có trọng lượng phân tử thấp sẽ khuếch tán.

Râu tôm hoạt động như một ăng-ten hóa học, thu nhận các phân tử này và xác định nồng độ hóa chất trong dòng chảy để định hướng di chuyển chính xác về phía viên thức ăn.

Đọc thêm: ACTIMIN – Bổ sung khoáng chất giúp tôm lột xác nhanh, mau cứng vỏ

Khắc phục nhược điểm của nguyên liệu đạm thực vật trong thức ăn công nghiệp

Để giảm giá thành sản xuất và bảo vệ nguồn lợi thủy sản tự nhiên, các nhà máy sản xuất thức ăn đang tăng tỷ lệ đạm thực vật từ khô dầu đậu nành, gluten lúa mì lúa ngô và giảm tỷ lệ bột cá. Các loại đạm thực vật này chứa nhiều chất kháng dinh dưỡng như saponin và axit phytic, tạo ra vị đắng và thiếu đi các axit amin đặc trưng của động vật biển. Việc bổ sung chất dẫn dụ làm át đi các vị không mong muốn này, duy trì sự kích thích thèm ăn cho tôm dù công thức thức ăn có thay đổi.

Cải thiện hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) và quản lý chất lượng nước ao nuôi

Tôm có cấu trúc miệng nhỏ, tập tính ăn chậm và nhấm nháp từ từ. Nếu viên thức ăn thiếu tính kích thích vị giác, tôm có xu hướng nhả mồi. Thời gian viên cám ngâm trong nước càng lâu, các vitamin và khoáng chất hòa tan càng mất đi, làm tăng hệ số FCR. Chất dẫn dụ thúc đẩy tôm nuốt thức ăn nhanh hơn, hạn chế lượng mùn bã hữu cơ phát sinh từ thức ăn thừa, từ đó giảm áp lực cho hệ thống xử lý nước và vi sinh đáy ao.

Phục hồi khả năng tiêu thụ thức ăn trong giai đoạn tôm gặp yếu tố bất lợi

Trong các giai đoạn tôm lột xác đồng loạt, thời tiết thay đổi đột ngột hoặc tôm đang mang mầm bệnh về gan tụy, đường ruột, phản xạ ăn của tôm giảm sút rõ rệt. Khi đó, nồng độ chất dẫn dụ cao hơn mức bình thường sẽ tạo ra xung động thần kinh mạnh, kích thích cơ học giúp tôm bắt mồi, rất quan trọng để đưa các loại khoáng chất bổ sung và chế phẩm sinh học vào cơ thể tôm nhằm hỗ trợ quá trình phục hồi.

Đọc thêm: BVITACOM – Vitamin tổng hợp giảm stress, tăng cường đề kháng cho tôm

Phân tích cơ chế sinh lý khi tôm tiếp nhận chất dẫn dụ

Quá trình sinh lý này là một chuỗi các phản ứng hóa sinh học tinh vi, diễn ra theo trình tự sau:

• Giai đoạn khuếch tán: Các hợp chất hòa tan từ viên thức ăn lan tỏa vào nước, tạo ra một vùng phân tán hóa học có nồng độ giảm dần từ viên cám ra xung quanh. Giai đoạn thụ cảm khứu giác: Các phân tử hóa học liên kết với thụ thể protein trên màng tế bào thần kinh khứu giác ở râu tôm.
• Giai đoạn truyền dẫn thần kinh: Sự liên kết này làm thay đổi điện thế màng tế bào, tạo ra xung điện thần kinh truyền dọc theo sợi trục về hạch thần kinh trung ương não bộ tôm. Giai đoạn phản ứng vận động: Não bộ phân tích tín hiệu và phát lệnh vận động.

Tôm tăng tần suất nhịp bơi chân ngực, hướng râu về nơi có nồng độ hóa chất cao nhất, dùng càng kẹp thức ăn và đưa vào các phần phụ miệng. Giai đoạn thụ cảm vị giác: Khi thức ăn vào khoang miệng, các thụ thể vị giác tiếp tục phân tích cấu trúc hóa học để xác định độ ngon và quyết định việc nhai nuốt liên tục hay loại bỏ thức ăn.

Cấu trúc hóa học và phân loại các chất dẫn dụ phổ biến

Thị trường cung cấp nhiều nhóm chất dẫn dụ với cấu trúc hóa học và cơ chế tác động khác nhau, bao gồm:

• Nguồn nguyên liệu chiết xuất từ động vật biển: Bao gồm bột mực, bột nhuyễn thể, dịch thủy phân đạm cá và dịch thủy phân trùn quế. Các nguyên liệu này chứa hỗn hợp phức tạp của các axit amin tự do, nucleotit, chất béo không no và cholesterol. Quá trình thủy phân enzyme cắt đứt các chuỗi protein dài thành các đoạn peptide ngắn, giúp chúng tan ngay lập tức trong nước và tạo ra nồng độ khuếch tán rất cao.
•  Nhóm axit amin tự do dạng L : Nghiên cứu cho thấy tôm phản ứng mạnh nhất với các axit amin dạng L. Các axit amin hoạt động như chất dẫn dụ chính bao gồm glycine, alanine, proline và arginine. Chúng tương thích hoàn hảo với cấu trúc không gian của các thụ thể trên râu tôm. Taurine, một loại axit amin chứa lưu huỳnh tự do, tham gia tích cực vào quá trình điều hòa áp suất thẩm thấu nội bào và tăng cường phản xạ tìm mồi.
• Hợp chất trimethylglycine (betaine) : Betaine là một hợp chất hữu cơ quan trọng, có khả năng kích thích mạnh các thụ thể vị giác. Betaine tham gia vào chu trình chuyển hóa với vai trò cung cấp nhóm methyl, hỗ trợ chức năng gan tụy trong việc giải độc. Khi sử dụng betaine kết hợp với các axit amin tự do, chúng tạo ra hiệu ứng hiệp đồng, làm tăng khả năng dẫn dụ lên nhiều lần so với việc sử dụng từng chất riêng lẻ.
• Hợp chất chứa lưu huỳnh (DMPT): DMPT, tên khoa học là dimethylpropiothetin, là một hợp chất trao đổi chất của các loài tảo biển. Hợp chất này có cấu trúc phân tử đặc biệt, tạo ra mùi hương biển đặc trưng. DMPT kích thích phản ứng bắt mồi ở nồng độ cực thấp và đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện chất lượng mô cơ của tôm, giúp thịt tôm săn chắc trong giai đoạn thu hoạch.

Kết hợp chất dẫn dụ và chế phẩm sinh học thảo dược của Shrimpharmaqua

Bên cạnh việc sử dụng các chất dẫn dụ để tăng cường lượng thức ăn đầu vào, điều quan trọng là tôm phải tiêu hóa và hấp thụ triệt để lượng dinh dưỡng đó. Shrimpharmaqua cung cấp các dòng chế phẩm sinh học chiết xuất từ thảo dược tự nhiên, thay thế hoàn toàn cho hóa chất và kháng sinh.

Khi tôm bị hấp dẫn bởi thức ăn có chứa betaine hoặc dịch thủy phân, việc trộn kèm các chế phẩm sinh học thảo dược của Shrimpharmaqua sẽ đưa các hoạt chất bảo vệ gan tụy và enzyme tiêu hóa tự nhiên vào thẳng đường ruột. Thảo dược giúp ức chế vi khuẩn có hại có khuẩn lạc vibrio, tái tạo vi nhung mao ruột và tăng cường chức năng tiết màng nhầy sinh học.

Sự kết hợp giữa chất dẫn dụ để tăng lượng ăn và thảo dược Shrimpharmaqua để tăng khả năng hấp thụ là giải pháp toàn diện cho một quy trình nuôi tôm sinh thái và bền vững, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về an toàn thực phẩm.

Các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến hiệu quả của chất dẫn dụ

Hiệu suất của các hợp chất hóa học này bị chi phối trực tiếp bởi các thông số môi trường nước ao nuôi:

• Nồng độ khí độc và ô nhiễm hữu cơ: Khi hàm lượng NH3 và H2S trong nước tăng cao do sự phân hủy của mùn bã đáy ao, các khí này sẽ liên kết cạnh tranh hoặc làm tổn thương các thụ thể hóa học trên râu tôm. Việc này làm giảm mạnh khả năng nhận diện mùi thức ăn.
• Nhiệt độ nước: Quá trình khuếch tán phân tử tuân theo nguyên lý nhiệt động học. Ở nhiệt độ dưới 25 độ C, các phân tử khuếch tán chậm, đồng thời hoạt động trao đổi chất của tôm cũng suy giảm, làm giảm hiệu quả của chất dẫn dụ.
• Độ mặn: Sự thay đổi độ mặn đột ngột do mưa lớn làm tôm tập trung năng lượng vào việc điều hòa thẩm thấu nội môi, dẫn đến giảm thời gian và năng lượng cho việc tìm kiếm thức ăn.

Kỹ thuật phối trộn chất dẫn dụ vào thức ăn tại trại nuôi

Để đảm bảo các hợp chất hòa tan không bị thất thoát ngay khi tiếp xúc với nước ao, kỹ thuật phối trộn đóng vai trò quyết định. Đối với các loại chất dẫn dụ dạng bột như DMPT hay betaine, người nuôi cần hòa tan hoàn toàn lượng bột vào một lượng nước sạch theo đúng tỷ lệ nhà sản xuất khuyến cáo. Dung dịch này sau đó được phun sương đều lên bề mặt viên thức ăn công nghiệp.

Sau khi phun, cần ủ thức ăn trong khoảng 15 đến 30 phút ở nơi khô ráo để dung dịch ngấm sâu vào bên trong viên cám. Bước cuối cùng, người nuôi nên sử dụng các chất kết dính, dầu mực hoặc sử dụng trực tiếp các chế phẩm sinh học dạng lỏng của Shrimpharmaqua để bao bọc lớp ngoài cùng. Lớp áo ngoài này sẽ kiểm soát tốc độ khuếch tán, đảm bảo viên thức ăn giữ được tính hấp dẫn trong suốt thời gian tôm nhấm nháp dưới đáy ao.

Việc ứng dụng chất dẫn dụ trong thức ăn thủy sản là một yêu cầu kỹ thuật cần thiết trong quy trình quản lý dinh dưỡng cho tôm thâm canh. Các hợp chất sinh học này giúp cải thiện hiệu suất tiêu thụ đạm thực vật, giảm thiểu thức ăn dư thừa, bảo vệ chất lượng nước và hỗ trợ tôm vượt qua các giai đoạn căng thẳng sinh lý.

Để đạt hiệu quả tối ưu, người nuôi cần kết hợp kỹ thuật trộn chất dẫn dụ với việc sử dụng các chế phẩm sinh học thảo dược từ Shrimpharmaqua, nhằm xây dựng hệ thống tiêu hóa khỏe mạnh và tăng tỷ lệ sống cho tôm trong suốt vụ nuôi.